ΑΣΤΕΡΙΑ

Η Επιχείρηση Αστέρι (μία δράση μια θολή ονομασία: κανείς δεν θυμάται γιατί ονομάστηκε έτσι, αν και πιστεύεται ότι το όνομα έκανε νύξη στο σύμβολο των τουπαμάρος, ένα πεντάκτινο αστέρι) είναι η μεγαλύτερη φυγή που σχεδιάστηκε παγκοσμίως σε μία γυναικεία φυλακή. Το μοναδικό γεγονός που την ξεπερνάει σε αριθμό συνέβη τον Απρίλη του 2014 στη Χιλή, όταν ένας σεισμός της κλίμακας 8.2 ρίχτερ κατέστρεψε μεγάλο μέρος της χώρας και επέτρεψε σε τριακόσιες έγκλειστες σε μία φυλακή του Ικίκε, να εκμεταλλευτούν το χάος για να αποδράσουν (αν και αργότερα οι πλειονότητα αυτών θα συλλαμβανόταν ξανά). Αλλά αυτό το τυχαίο συμβάν μένει έξω από τις συντεταγμένες που έκαναν την ουρουγουανή φυγή ένα συμβάν μοναδικό στο είδος του. Εδώ υπήρξε μια στρατηγική απαλλαγμένη από τη συνενοχή των σωφρονιστικών υπαλλήλων – στην Καμπίλντο δεν υπήρξαν εξαγορασμένοι φύλακες, σε αντίθεση με την απόδραση της Πούντα Καρέτας – και υπήρξαν 38 γυναίκες μέλη οργανώσεων οι οποίες το έσκασαν από τους υπονόμους και πολλές από τις οποίες είναι ζωντανές και διατεθειμένες να αφηγηθούν πώς το έκαναν.(…) Το 38 αστέρια είναι, συνεπώς, το αποτέλεσμα των βεβαιοτήτων, των παγίδων και της δασώδους και δυναμικής ιδιότητας της μνήμης. Και είναι η γεμάτη σεβασμό προσπάθεια να κατασκευάσω απ’ έξω, χωρίς να έχω υπάρξει εκεί παρά μόνο με την επίμονη σκέψη κατά τη διάρκεια πολλών χρόνων, ένα ατελές και την ίδια ώρα πιθανό αφήγημα γύρω από το μοναδικό στοιχείο που δεν πρόκειται ποτέ ν’ αλλάξει: στις 30 Ιουλίου 1971, τριάντα οκτώ γυναίκες δραπέτευσαν από τους υπονόμους του Μοντεβιδέο. Και με αυτήν την πράξη άφησαν πίσω τους το σιωπηλό αποτύπωμα ενός γεγονότος που σήμερα μπορεί να ερμηνευτεί ως αλληγορία πολλών πραγμάτων – της ελευθερίας του σώματος και της σκέψης, της έπαρσης της νεότητας – αλλά που υψώνεται, κυρίως, πάνω σε μια ατομική και ταυτόχρονα συλλογική αναγκαιότητα επιβίωσης.