ΣΠΑΝΟΣ

"Φευ της φλυαρίας, της μοίρας, της ασεβείας" σημείωνε ο Martinus Crusius την 1η, 11ου, 1575 στο βενετσιάνικο έντυπο του ΣΠΑΝΟΥ, που είχε στα χέρια του και μόλις είχε διαβάσει: μια αντιπροσωπευτική κρίση και αντίληψη θρησκευόμενου της Δύσης. Την ίδια αυτή άποψη δυτικής χροιάς μοιραζόταν ως πριν λίγο και το ελληνικό επιστημονικό κοινό. Παράλληλα όμως υπήρχε και υπάρχει μια λαϊκή παράδοση παρωδιών των πιο γνωστών εκκλησιαστικών ύμνων που απετέλεσαν την αφετηρία και της σύνθεσης αυτής από τον ανώνυμο Κωνσταντινουπολίτη λόγιο του 14ου (;) αιώνα. Η πρώην "Ακολουθία του Σπανού" είναι λοιπόν μια βυζαντινή σάτιρα εναντίον ενός σπανού, στη μορφή παρωδιών, προπαντός εκκλησιαστικών ύμνων σε δημώδη γλώσσα. Το ότι, εξάλλου, το κείμενο αυτό έγινε λαϊκό ανάγνωσμα ως βενετσιάνικο έντυπο, σημαίνει ότι "προσέκρουσε" σε ένα διαφωτισμένο κοινό που δε διστάζει να το "γλεντήσει" ελεύθερα έστω κι αν η χρήση των αγίων κειμένων του ήταν συνειδητή. Η παρωδία συμπεριλαμβάνει μεταξύ άλλων την Ακολουθία του Εσπερινού και του Όρθου της Κυριακής, τις ωδές με το Συναξάριο, έναν επιτάφιο Θρήνο για τον Αντι-άγιο Σπανό και -σε πεζό- μια προικοδοσία με τα φοβερά και τρομερά προικιά της νύφης και ένα Γιατροσόφι με ακόμα φοβερότερα και τρανότερα γιατρικά.