ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟ 1865

Η δεκαετία του 1860 είναι η περίοδος στη ζωή του Karl Marx στην οποία συντάσσεται το σαφώς μεγαλύτερο τμήμα του ερευνητικού έργου που θα λάβει την ίδια δεκαετία την ονομασία Το κεφάλαιο. Κριτική της πολιτικής οικονομίας. Η λαβυρινθώδης πορεία για την θεμελίωση του κριτικού αυτού εγχειρήματος, όπως και οι μέχρι το 1881 απόπειρες συνέχισής του από τον Marx, έγιναν σαφείς μόλις στα τέλη του 20ού αιώνα, όταν η δημοσίευση όλων των χειρογράφων του Marx από την έκδοση των Απάντων (MEGA: Marx-Engels-Gesamtausgabe), κατέστησε δυνατή την μελέτη της πορείας των ερευνών του. Η εκτενής μελετητική δουλειά του Marx, σε συνδυασμό με τις απαιτήσεις που συνόδευαν την ενεργό συμμετοχή του στη νεοπαγή Διεθνή Ένωση Εργατών, είχε ως συνέπεια, ότι το πρώτο εξάμηνο του 1865 διέκοψε τη συγγραφή του χειρογράφου για το τρίτο Βιβλίο του Κεφαλαίου και ξεκίνησε τη συγγραφή του χειρογράφου για το δεύτερο Βιβλίο, του πρώτου χειρογράφου που αφορούσε την ανάπτυξη των κατηγοριακών προσδιορισμών της κυκλοφορίας του κεφαλαίου. Το χειρόγραφο αυτό, γνωστό στην έρευνα ως Χειρόγραφο 1865 (ή Χειρόγραφο I), περιέχει τρία κεφάλαια – μια δομή την οποία ο Marx διατήρησε και στα ακόλουθα χειρόγραφα του δεύτερου Βιβλίου – τα οποία πραγματεύονται διαδοχικά την κυκλοφορία του κεφαλαίου, την περιστροφή του κεφαλαίου και την αναπαραγωγή του κεφαλαίου· το τρίτο κεφάλαιο δεν συντάχθηκε, καθώς ο Marx επέστρεψε στη σύνταξη του χειρογράφου για το τρίτο Βιβλίο, την οποία θα σταματήσει τον Δεκέμβριο του 1865. Και τα δύο χειρόγραφα επρόκειτο να μείνουν ημιτελή. Tο δεύτερο Βιβλίο του Κεφαλαίου αφορά την κυκλοφορία του κεφαλαίου, και το Χειρόγραφο 1865 είναι το πρώτο χειρόγραφο που ασχολείται αποκλειστικά με τη θεμελίωση και κριτική των κατηγοριών της κυκλοφορίας. Η πρώτη σχετικά εκτεταμένη παρουσίαση της προβληματικής της κυκλοφορίας γίνεται από τον Marx στο τετράδιο IV του Χειρογράφου 1857-1858, γνωστού ως Grundrisse.