Η μελέτη αυτή δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά εδώ και δέκα χρόνια. Η παρούσα έκδοση της είναι απλή επαναδημοσίευση. Το γεγονός ότι δεν έκανα καμιά αναθεώρηση του κειμένου δεν πρέπει να ερμηνευτεί σαν απόδειξη της οριστικότητάς του. Δεν υπάρχει μελέτη πού να μπορεί ν' αντισταθεί στις εισβολές νέων κριτικών θέσεων και ν' αδιαφορήσει στη συσσωρευτική διαδικασία της επιστημονικής γνώσης. Η λειτουργία της επιστήμης είναι οργανική και υπόκειται στο νόμο της ανάπτυξης και αλλαγής. Δέχτηκα λοιπόν την επαναδημοσίευση του κειμένου χωρίς αλλαγές έχοντας απόλυτη επίγνωση των απαιτήσεων της σωστής επιστημονικής εργασίας. Κάθε προσπάθεια αναθεώρησης εκ μέρους μου θα σήμαινε συγγραφή νέας μελέτης. Άλλωστε, και όταν πρωτοδημοσίευσα την εργασία δεν την είχα δει παρά σαν ένα σύντομο και περιεκτικό σχέδιο σύλληψης μιας όψης τον υλικού βίου του ελλαδικού χώρου. Κάτω απ' αυτό το πρίσμα βλέπω και σήμερα τη σκοπιμότητα λειτουργίας του κειμένου αυτού τόσο στα πλαίσια του πανεπιστημιακού χώρου όσο και του πλατύτερου αναγνωστικού κοινού.