Η Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου κατά την διάρκεια της υπερχιλιετούς ιστορικής πορείας της έχει αναδείξει πολλές προσωπικότητες που προσέφεραν πολλά στην Εκκλησία και το Γένος. Αγιότητα και λογιοσύνη, πνευματικότητα και φιλανθρωπική δράση χαρακτήριζαν τους βατοπαιδινούς μοναχούς. Ο μακαριστός Γέροντάς μας Ιωσήφ ο Βατοπαιδινός, μελετώντας την ιστορία της Μονής, μας τόνιζε ότι το Βατοπαίδι το ένα πόδι το έχει στον ησυχασμό και το άλλο στην ιεραποστολή.Ασκητές, ησυχαστές, επίσκοποι, πατριάρχες, ιεραπόστολοι, λόγιοι και απλοί βατοπαιδινοί μοναχοί έζησαν μέσα στο διάβα των αιώνων, εντός και εκτός των τειχών της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου, την εν Χριστώ ζωή ασκούμενοι για τον προσωπικό τους αγιασμό και σωτηρία, αλλά και προσβλέποντας με κάθε ενέργειά τους στην ωφέλεια του πλησίον. Πλήθος Βατοπαιδινών λογίων, που συνδύαζαν την πνευματικότητα με την λογιότητα διακρίθηκαν είτε για τα έργα τους εντός της Μονής, όπως στην ανέγερση ή ανακαίνιση κτηρίων, την αγιογράφηση παρεκκλησίων, την οργάνωση της βιβλιοθήκης, την συγγραφή θεολογικών και επιστημονικών συγγραμμάτων, είτε για έργα εκτός Μονής με τις ποικίλες προσφορές τους στην Παιδεία του Γένους, την απόκτηση εκκλησιαστικών αξιωμάτων, την ιεραποστολή σε περιοχές εκτός του Ελλαδικού χώρου.Ένας από τους επιφανείς λογίους μοναχούς της Μονής Βατοπαιδίου ήταν ο ιεροδιάκονος Γέρων Αρκάδιος (1865-1934), απόφοιτος της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής και προϊστάμενος της Μονής από το 1899. Κατά τα έτη της φοιτήσεώς του στην Ριζάρειο συνδέθηκε πνευματικώς με τον άγιο Νεκτάριο Πενταπόλεως, για αυτό και η Μονή συνέδραμε οικονομικώς στις εκδόσεις του Αγίου. Στην Ιερά Μονή φυλάσσεται το πτυχίο του Αρκαδίου -ως αποφοίτου της Ριζαρείου- όπου το 1905 ο άγιος Νεκτάριος υπογράφει ως σχολάρχης.Ο Γέρων Αρκάδιος υπήρξε για πολλά χρόνια αρχειοφύλακας και βιβλιοθηκάριος της Μονής. Εξαιτίας της μορφώσεώς του, τού πρότειναν πολλές φορές ανώτατα εκκλησιαστικά αξιώματα, αλλά τα απέρριπτε με την ταπείνωση που τον διέκρινε. [...]Στην "Ιστορία" του ο Γέρων Αρκάδιος περιγράφει την Ιστορία της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου από την ίδρυσή της έως και τις ημέρες του, δηλαδή την δεκαετία του 1930, στηριζόμενος ως επί το πλείστον σε έγγραφα της μονής και όχι σε αμφίβολες πηγές. Παραθέτει από το Αρχείο της Μονής, το οποίο είχε μελετήσει με πολλή προσοχή και εις βάθος, σπουδαία έγγραφα και πληροφορίες, που θα αποτελέσουν σίγουρα έναυσμα για περαιτέρω έρευνα από ειδικούς Ιστορικούς και Αρχαιολόγους.Στην ανά χείρας Ιστορία ο καλοπροαίρετος αναγνώστης θα διαβάσει και για θαύματα, στα οποία ο Γέρων Αρκάδιος υπήρξε αυτόπτης μάρτυς, αλλά θα διαβάσει και για σκάνδαλα μεταξύ μοναχών και κληρικών, που ασφαλώς δεν τιμούν το μοναχικό πολίτευμα. Η ειλικρίνεια του Γέροντος Αρκαδίου είναι αφοπλιστική! Παραθέτει και τα δύο χωρίς καμμιά προσπάθεια συγκάλυψης, απόκρυψης ή ωραιοποίησης, μιμούμενος τους ευαγγελιστές, οι οποίοι δεν απέκρυψαν τις μικρότητες, αλλά και τις πτώσεις και τις αντιζηλίες των μαθητών του Κυρίου. Ασφαλώς και ο Γέρων Αρκάδιος -όπως και εμείς-, θα μπορούσαμε να αποκρύψουμε ό,τι δεν ακούγεται "ευχάριστα", αλλά επιλέξαμε την ατόφια παράθεση των ιστορικών γεγονότων, ανεξαρτήτως του αν είναι ευχάριστα ή δυσάρεστα. Ελπίζουμε ο αναγνώστης να εκτιμήσει την ειλικρίνεια αυτή εξάλλου κανένας δεν ισχυρίστηκε ποτέ ότι οι μοναχοί είναι τέλειοι ή αναμάρτητοι. [...]