ianos.gr

ΡΩΣΙΚΗ ΡΟΥΛΕΤΑ

[...] Ο κινηματογραφικός μύθος της Ντίτριχ είναι προγραμματισμένος για τη διείσδυση του θηλυκού στην παγκόσμια ιστορία. Το όνειρο, όμως, ν' ανήκει στην αντρική πραγματικότητα, στην κουλτούρα της αντρικής πραγματικότητας, στα δικά της ήθη, περιορίζει τις θηλυκές καταβολές σε απλούς καταλύτες. Συμπεριλαμβάνονται στην αυτοσκηνοθεσία του θηλυκού ως κομμάτια, ως ανοιχτές σημασίες, όχι ως δυναμικό. Αίγλη, η φόρμα της αστραφτερής θηλυκότητας που περιορίζει τη γυναίκα στα όρια μιας απλής μυθικής μαρτυρίας χωρίς μέλλον. [...] (από τον πρόλογο της Gisela Von Wysocki)

Το εσωτερικό ενός διαμερίσματος. Πόρτες. Παράθυρο. Έπιπλα. Ένας άντρας χτυπάει με απελπισία την πόρτα του μπάνιου. O: Αντωνία!… Μην κάνεις τρελαμάρες!… βγες αποκεί μέσα!… Μίλα μου!… Τι πας να κάνεις;… Άκου… μπορεί να ‘χεις δίκιο… Εγώ… εγώ φταίω για όλα… Βγες όμως… σε παρακαλώ… Άνοιξε την πόρτα… Να μιλήσουμε σαν άνθρωποι!… Γιατί τα κάνεις τραγωδία όλα, δεν καταλαβαίνω! Αχ, Θεέ μου! Πώς είναι δυνατόν να μην μπορούμε να λύσουμε τα προβλήματά μας με τη λογική; (Σκύβει και κοιτάει απ ‘ την κλειδαρότρυπα.) Τι κάνεις εκεί τώρα; Είσαι τρελή; Μια τρελή, μια ασυνείδητη! Αυτό είσαι! (Στην άκρη, στο προσκήνιο, ανάβει ένας μικρός προβολέας απάνω σε μια γυναίκα, ενώ όλη η άλλη σκηνή μένει στο μισοσκόταδο.) Η: Η τρελή κι ασυνείδητη, η κλειδωμένη μέσα στο μπάνιο είμαι εγώ. (Προβολέας σ’ Αυτόν.) Ο άλλος, αυτός που ουρλιάζει και με παρακαλάει να μην κάνω φασαρίες είναι ο άντρας μου… Ο: Αντωνία! Έβγα έξω σε παρακαλώ! Η: Δεν είναι η πρώτη φορά που γίνομαι έξαλλη, βγαίνω απ’ τα ρούχα μου και καταπίνω ένα κοκτέιλ από χάπια διάφορα: «Μογκαντόν», «Φεμιντόλ», «Βερονάλ», «Μεταντόν», «Τσιμπαλτζίν», και δυο υπόθετα «Νιζιντίν» σπασμένα κομματάκια!… Ο: Αντωνία! Αντωνία! Η: Όλα απ’ το στόμα! Μάλιστα! Μια και κάτω! Ο: Πες κάτι, για το Θεό!…

Από την άποψη της τεχνικής, το Αστέρι της Σεβίλλης μπορεί να θεωρηθεί υποδειγματικό. Ένταση δραματική αυξανόμενη, στέρεα και σε μεγάλες γραμμές διαγραφή των χαρακτήρων, δράση ζωηρή, ποτέ αυθαίρετη, καταστάσεις και μεταπτώσεις εξαιρετικά θεατρικές, συντρέχουν στη δημιουργία ενός αποτελέσματος γεμάτου δραματική αρτιότητα και σκηνική λάμψη. Στο έργο αυτό ο θεατής θα αναγνωρίσει μιαν από τις γνησιότερες πηγές όλου του μετέπειτα «μεγάλου» θεάτρου.

ΜΑΡΚΗΣΙΟΣ ΝΤΕ ΣΑΝΤ ΚΑΙ ΙΟΥΛΙΕΤΤΑ

Σ ολόκληρο τον κόσμο, δε θα ξερα τι να πω αν θα μπορούσε να βρεθεί, δίχως κάποιο ίχνος τρέλας, ένας υγιής άνθρωπος σ όλες τις ώρες της ημέρας… χειροκροτήστε λοιπόν, να ΄στε πάντα καλά, ευφρανθείτε, πασίγνωστοι φημισμένοι ειδικοί της Τρέλας!”

ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΠΟΧΕΣ

Το θέατρο της πρόζας στην Ιταλία δεν βρίσκεται, ούτε βρισκόταν ποτέ στον αιώνα μας, σε αξιοζήλευτη γενική κατάσταση. Δεν έλειψαν βέβαια ορισμένες σπουδαίες προσωπικότητες συγγραφέων, ηθοποιών και σκηνοθετών, ακόμα και με λάμψη σε όλο τον δυτικό κόσμο, αλλά αυτές στάθηκαν και στέκουν νησίδες μέσα σε πέλαγος χρόνιου μαρασμού και δεν μπόρεσαν ως τώρα να σηκώσουν την πρόζα από την αδιαφορία του μεγάλου κοινού και να την οδηγήσουν σ' εθνική άνθηση. Το παραδοσιακό πάθος των Ιταλών για την όπερα και η αγάπη τους για τη νεότερη τέχνη θεάματος, την έβδομη τέχνη, που την πήραν δραστήρια και την καταξίωσαν εμπνευσμένα, έχουν αφήσει παράμερα την πρόζα να φυτοζωεί στη χώρα τους ταπεινωμένα. Η Ιταλία με τις πολλές, μεγάλες πόλεις της, τις άξιες για πρωτεύουσες κρατών, δεν έχει να επιδείξει αξιόλογο αριθμό θεάτρων πρόζας κι ούτε σημαντικό αριθμό παραστάσεών τους, ακόμα και στις εξαιρετικές επιτυχίες τους. Με τέτοια δεδομένα, λοιπόν, η παρουσίαση κι η ανάδειξη ενός άξιου συγγραφέα είναι υπόθεση δύσκολη κι όταν συμβαίνει μπορεί να σημαίνει κάτι περισσότερο ακόμη από την απλή παρουσία του. Έτσι πρέπει να κριθεί και η περίπτωση του Ντιέγκο Φάμπρι. Στην δραματική παραγωγή του Ντιέγκο Φάμπρι, των έργων που διαποτίζονται από βαθιά καθολική πίστη και αποβλέπουν μεσ' από αυστηρό συνειδησιακό έλεγχο στην "εξανθρώπιση του ανθρώπου", το αντίβαρο της μεγάλης επιτυχίας είναι "Η Δίκη του Χριστού". Κάποια στοιχεία είναι ενδεικτικά. Δυο χρόνια παιζόταν συνέχεια από τον θίασο της Μαρσέλ Τασανκούρ στο θέατρο Εμπερτώ στο Παρίσι και μετά όχι μόνο έφερε αμέσως στην ίδια σκηνή -χωρίς την ανάλογη επιτυχία- το επόμενο έργο του Φάμπρι "Το σημείο της φωτιάς", αλλά και πήρε δρόμο για πολλές ευρωπαϊκές και λατινοαμερικάνικες χώρες.

Ο Γερόντιος δεν θέλει να παντρέψει την κόρη του, Λουτσίντα, μ’ εκείνον που αγαπάει κι εκείνη παριστάνει την άρρωστη. Ψάχνοντας να της βρει γιατρό πέφτει πάνω στον ξυλοκόπο Σγαναρέλλο. Ο ψευτογιατρός χωρίς να το καταλάβει γίνεται συνένοχος των δύο ερωτευμένων και αποκαθιστά την τάξη.

Ο Λιολά, που βασίζεται σ’ ένα επεισόδιο του Ήταν ο Ματίας Πασκάλ, ανήκει στο πρώτο πιραντελλικό θέατρο. Σ’ αυτό που (γράφει ο Φραντσέσκο Φλόρα) εκφράζει τον κόσμο που ακόμα δεν έχει διαχωριστεί από την αμφιβολία και που δημιουργεί μια ψευδαίσθηση, μια φαινομενικότητα, ένα παιχνίδι από λεπτές δίνες…Ποιος είναι ο Λιολά; Είναι ένας συμπαθητικός μπαγαμπόντης, ένας πλάνος χωρικός. Ένας πληθωρικός άνθρωπος, που τραγουδά και γεύεται τη ζωή. Η Τούτσα είναι το θύμα που για να τιμωρήσει τον Λιολά πείθει τον θείο Σιμόνε ‒που από καιρό παραπονιέται ότι δεν έχει απογόνους από τη νεαρή γυναίκα του‒ να αναγνωρίσει το παιδί που πρόκειται να γεννηθεί σαν δικό του. Αλλά ο Λιολά ετοιμάζει κι αυτός τη δική του εκδίκηση.Πρόκειται για ένα παιχνιδιάρικο παραμύθι αλλά μαζί και πικρό στην καθαρή του ασπλαχνία.

ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΜΟΣΧΑΡΙΟΥ ΜΕ ΤΑ ΔΥΟ ΚΕΦΑΛΙΑ

"... Ποιος είναι αυτός ο Peter Handke;Μήπως είναι ένα απ' τα ανατέλλοντα αστέρια της σύγχρονης λογοτεχνίας ή μια από τις πάμπολλες φλογίτσες, που ανάβουν ξαφνικά, διατηρούν για λίγο τη λάμψη τους κι έπειτα σβήνουν για πάντα;Έχει την όψη της νεαρής μεγαλοφυΐας, στέκεται στο βήμα σαν ώριμος ομιλητής, ένας έφηβος λεπτός, με μέτριο ανάστημα, μαύρο κουστούμι μεσάτο, λείο πρόσωπο, που η κοριτσίστικη κατασκευή του έρχεται σε ζωηρή αντίθεση με τα χοντρά μαύρα γυαλιά του, με μακρυά καλοχτενισμένα μαλλιά, ένας συνεσταλμένος Beatle, που έγινε διάσημος στους λογοτεχνικούς κύκλους με το πρώτο του κιόλας μυθιστόρημα "Οι σφήκες" και το θεατρικό του έργο "Βρίζοντας το κοινό", που η πρεμιέρα του τον περασμένο Ιούνιο στη Φραγκφούρτη προκάλεσε εκπληκτική αίσθηση καθώς και η άγρια επίθεση της Ομάδας των 47". Hannoversche Allgemeine "Κανένα δικαστήριο, μονάχα η γλώσσα στην κυριολεξία της. Κανένα καθίδρυμα ηθικής διαπαιδαγώγησης, μονάχα περιγραφή της κατάστασης του θεατή. Κανένας πνευματικός χώρος, παρά μονάχα χώρος ομιλίας. Ομολογουμένως, το μεγαλύτερο θεατρικό γεγονός της χρονιάς". Die Welt

Στο βιβλίο αυτό περιλαμβάνονται τέσσερις μονόλογοι του ΑλανΜπέννετ. Οι οποίοι είναι: Μια κυρία των γραμμάτων. Πατατάκι μέσαστη ζάχαρη. Κρεβάτι ανάμεσα στις φακές. Η ευκαιρία της ζωής της.

Μια νέα, όμορφη και πλούσια κληρονόμος μεταμφιέζεται σε ιππότη και πηγαίνει στον πύργο μιας κόμησσας για να γνωρίσει από κοντά τον μελλοντικό της σύζυγο, τον Λέλιο. Ο τελευταίος είναι ήδη μνηστευμένος με την κόμησσα με την οποία έχει υπογράψει ένα συμφωνητικό, σύμφωνα με το οποίο αν την αφήσει υποχρεούται να την αποζημιώσει. Η νεαρή κοπέλα –προκειμένου να αποκαλύψει το πραγματικό του πρόσωπο– υπόσχεται να τον βοηθήσει.

ΦΤΩΧΕ ΦΟΝΙΑ

Στο έργο αυτό, το πνεύμα του συγγραφέα, με τα χείλη του αεικίνητου και τρισχαριτωμένου Ντεν Ντόριαν, αποσκοπεί να φέρει στην επιφάνεια τις αρχέγονες δυνάμεις, την πρωτόγονη εκείνη ορμή που έβαλε κάποτε ο άνθρωπος μέσα στους ρωμαλέους θρύλους της πατρίδας του και που, άμα απομακρυνθεί απ’ αυτούς, χάνει τον εαυτό του, χάνει τον έρωτα για τη ζωή και γίνεται ένας νυσταλέος νοικοκυράκος μέσα στο φοβισμένο κλίμα της παπαδοκρατούμενης κοινωνίας του.

"Τα Παλικάρια στο Χέλγκελαντ" είναι ένα έργο όχι σαν τα συνηθισμένα του Ίψεν, δεν προκάλεσε ενθουσιασμούς όπως τα άλλα έργα των γηρατειών του, που ρίχνουν νέα συνθήματα κοινωνικά μέσα σε μια ατμόσφαιρα παράξενη, ιψενική θα 'λεγα, γεμάτη από πραγματικότητα και αλληγορικό συμβολισμό. Το κοινό στάθηκε επιφυλαχτικό μπροστά σ' αυτό του το έργο, που είναι κάπως ξένο από την εποχή μας, μα που η κριτική το χαραχτήρισε σαν το λυρικότερο έργο του 19ου αιώνα.

Μίλησα στην αρχή για “θέατρο του απροσδόκητου”· το στοιχείο αυτό, που πρυτανεύει και στη “Δεύτερη Υπηρεσία” χωρίς να εμφανίζεται πάντοτε ως συνέπεια της καθόλου δραματικής ανάγκης, είναι κατ’ εξοχήν χαρακτηριστικό, όχι της παραλογικής αλλά της ρεαλιστικής αφετηρίας. Και η αφετηρία στον Μρόζεκ είναι σχεδόν πάντα ρεαλιστική γιατί, εκτός από τους αντίστοιχους τρόπους στην πρόοδο της σύνθεσης, απαντά και ως φόρμα του θεματικού υλικού του οικείου κοινωνικοπολιτικού περίγυρου. Αν η μεταβολή των συνθηκών μιας συγκεκριμένης του πλοκής υπακούει στον παραλογικό χαρακτήρα, αυτός όμως εμπεριέχεται σε μια διαδικασία απροσδόκητων μεταπτώσεων από μια ρεαλιστική κατάσταση σε μια άλλη. Έτσι το απροσδόκητο, αρδευόμενο από την ειρωνεία, τον σαρκασμό, την αγριότητα ή ακόμη και το μπουρλέσκο, επικαλύπτει το παράλογο, όπως ακόμη και το υπερρεαλιστικό. Από άποψη ουσίας επισημαίνεται έτσι μια ιδιόμορφη συγγένεια με τον Κάφκα και από άποψη τεχνικής με τον Γκόγκολ. Όποιος παραπέρα θα ‘θελε να εντοπίσει ομοιότητες με τον Ιονέσκο και γενικότερα με τη δυτική αντίληψη για το Παράλογο, θα δικαιωνόταν μεν ως προς το κοινό στοιχείο του γκροτέσκου, η διαφοροποίηση όμως θα γινόταν εμφανής λόγω των άμεσων ή μάλλον βίαιων πολιτικών αναφορών στον Μρόζεκ.

ΤΡΕΙΣ ΤΡΕΛΟΙ ΚΑΙ ΔΥΟ ΑΝΟΗΤΟΙ ΦΕΡΝΟΥΝ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΥ

Ο ΑΝΔΡΟΚΛΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΛΙΟΝΤΑΡΙ

O Κοκτώ θαύμαζε και λάτρευε την Πιάφ. Έγραψε για κείνη δύο μονολόγους "Το φάντασμα της Μασσαλίας" και "Ο ωραίος αδιάφορος". Στο δεύτερο, ο Κοκτώ σχοινοβατεί και ψυχαναλύει ανάμεσα στον "υπόκοσμο" και τον "αξιοπρεπή κόσμο μας".Στο "Ο ωραίος αδιάφορος", εκμαιεύει όλα τα συναισθήματα μιας πόρνης για τον ζιγκολό της. Μια ύπαρξη από κείνες που είχαν την ατυχία να γεννηθούν μέσ' τη μιζέρια, υπάρξεις χαμένες από την αρχή της ζωής τους, που αγκιστρώνεται από έναν ζιγκολό για να μπορέσει να συνεχίσει να ζει. Όλα τα τρυφερά πρωτόγονα, παθιασμένα συναισθήματα μιας ψυχής χαμένης. Από τη "σοβαρή κοινωνία μας" που βγάζει όλη την υπαρξιακή της αγωνία και την εξάρτησή της, σε μια άλλη χαμένη ψυχή που αδιαφορεί εντελώς. Η απόκληρη της κοινωνίας, σπρωγμένη στο βούρκο από την υποκρισία, αυτής της "αξιοπρεπούς και σοβαρής κοινωνίας".

ΤΑ ΚΕΡΑΤΑ ΤΟΥ ΔΟΝ ΦΡΙΟΛΕΡΑ

ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΛΕΕΙ ΝΑΙ ΚΙ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΛΕΕΙ ΟΧΙ

ΛΕΟΝΤΙΟΣ ΚΑΙ ΛΕΝΑ (ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ)

Αφού και το θέλετε, αφέντη, σας λέω ειλικρινά πως γίνατε το περίγελο του κόσμου, κι όπου πάει κι όπου σταθεί κανείς ακούει ένα σωρό κοροϊδίες για σας. Και μόνη τους ευχαρίστηση είναι να σας ξεβρακώσουν και να σκαρώσουν αδιάκοπα παραμύθια για την τσιγκουνιά σας. Ο ένας λέει πως τυπώνετε ξεχωριστά ημερολόγια με διπλές σαρακοστές για να 'χετε όφελος απ' τις νηστείες των ανθρώπων που έχετε σπίτι σας. Ο άλλος λέει πως βρίσκετε πάντα μια πρόφαση για ν' ανοίξετε καβγά την πρωτοχρονιά ή τις γιορτές με τους υπηρέτες σας μόνο και μόνο για να μην τους δώσετε κανένα δώρο. Ένας άλλος πάλι είπε πως κάνατε μήνυση στη γάτα κάποιου γείτονά σας επειδή έφαγε τ' απομεινάρια από ένα ψητό σας. Κι ένας άλλος πως σας τσάκωσαν μια νύχτα που πήγατε ο ίδιος να κλέψετε τη βρώμη των αλόγων σας, και πως ο αμαξάς που είχατε πριν από μένα σας έκανε παστό στο ξύλο χωρίς να πείτε ούτε ένα ωχ, από την ντροπή σας. Τέλος τι να σας πω;

ΤΑΜΠΑΤΑΜΠΑ Η ΝΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΑΥΛΗΣ

Η Αυτοκατηγορία είναι ένα θεατρικό έργο χωρίς μύθος. Δεν προβάλλεται σ' αυτήν συγκεκριμένου ατόμου. Το "εγώ" στην Αυτοκατηγορία δεν είναι το "εγώ" μιας αφήγησης, δεν είναι ένα προσωπικό, αλλά ένα απρόσωπο "εγώ". Η ιστορία της Αυτοκατηγορίας είναι η παρουσίαση ενός "εγώ" το οποίο καταλύει όλους τους κανόνες που έχουν προκύψει από την ιστορία της συμβίωσης των ανθρώπων. Δεν πρόκειται για έμμεσο, μεσολαβημένο, αλλά για αμέσο θεάτρο. Ο ακροατής και θεατής γίνεται εδώ ακροατής και θεατής του ίδιου του του εαυτού.

ΤΡΕΙΣ ΘΕΑΤΡΙΚΟΙ ΜΟΝΟΛΟΓΟΙ

Σιδηροδρομική γραμμή σε ανάχωμα στα περίχωρα μιας πόλης του Μισσισσιπή. Ένα από κείνα τα κατάλευκα πρωινά, χαρακτηριστικά αυτής της περιοχής. Ο αέρας υγρός και παγωμένος. Πίσω απ' τις γραμμές του τραίνου ένα μεγάλο κίτρινο σπίτι που δείχνει τραγικά εγκαταλελειμμένο. Κάποια από τα επάνω παράθυρα είναι καλυμμένα με σανίδες και ένα μέρος της στέγης έχε καταρρεύσει. Το έδαφος είναι εντελώς επίπεδο. Στο βάθος αριστερά υπάρχει μια ταμπέλα που γράφει: "ΤΖΙΝ ΤΖΕΗΚ", μερικοί τηλεφωνικοί στύλοι και λίγα γυμνά δέντρα. Ο ουρανός έχει μια ιδιαίτερη γαλακτόμορφη λευκότητα. Ακούγονται πότε πότε κρωξίματα κορακιών, σαν ύφασμα που σκίζεται απότομα.

ΕΙΣΟΔΟΙ ΚΑΙ ΕΞΟΔΟΙ

Το θεατρικό έργο "Ένα απόγευμα με τον Αντρέι", αποτελεί ένα πρώτο δείγμα γραφής της Ευφροσύνης Γιαννάκενα. Η Ευφροσύνη, φοιτήτρια ακόμα στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, δημιουργεί μια γέφυρα ανάμεσα στο θέατρο, το αντικείμενο των σπουδών της και στον κινηματογράφο. Ήδη, από τότε που παρακολουθούσε τα μαθήματα του κινηματογράφου στη Σχολή, αναζητούσε τη θεατρικότητα σε μια ταινία, αλλά και την κινηματογραφικότητα σ' ένα θεατρικό έργο.Από τον τίτλο και μόνο του έργου της, είναι φανερή η αγάπη της για το έργο του Αντρέι Ταρκόφσκι, σκηνοθέτη τον οποίο η Ευφροσύνη έχει μελετήσει ουσιαστικά. Οι ατάκες διαφορετικών ταινιών του Ταρκόφσκι ενώνονται για να δημιουργήσουν έναν αυτόνομο διάλογο, που αναφέρεται σε μερικές από τις πιο σημαντικές έννοιες που συναντάμε στο έργο του Ταρκόφσκι: στη μοναξιά, στη σιωπή, στην ψυχική και στη συναισθηματική αποξένωση, στην αγάπη. Αλλά οι αναφορές της στο έργο του Ταρκόφσκι δεν σταματούν μόνο στις φράσεις των ηρώων του. Ο ήχος της καμπάνας που ακούγεται δεν θα μπορούσε παρά να είναι μια αναφορά στον "Αντρέι Ρουμπλιώφ" ενώ τα ποιήματα του Αρσένι Ταρκόφσκι πατέρα του σκηνοθέτη αποτελούν την αρχή και το κλείσιμο του έργου.Η πίστη του Ταρκόφσκι στην τέχνη δείχνει να εμπνέει ακόμα και να μεταφέρει μέχρι σήμερα ισχυρά μηνύματα. Μηνύματα για τη μνήμη, για την ελευθερία, αλλά και για την ίδια την πράξη της καλλιτεχνικής δημιουργίας που η Ευφροσύνη με ιδιαίτερη ευαισθησία μετατρέπει σε ένα πρωτότυπο και ιδιαίτερο έργο.Εύχομαι στην φοιτήτριά μου να συνεχίσει να ταξιδεύει ανάμεσα στις δύο τέχνες και σύντομα να δώσει κι άλλα δείγματα της διαδρομής της μέσα από λόγια και εικόνες.(Από τον πρόλογο του βιβλίου)

Ο ΜΑΚΡΙΝΟΣ ΔΡΟΜΟΣ

Το έργο παίζεται σε μια μικρή επαρχιακή πόλη.

ΟΙ ΒΑΡΒΑΡΟΙ

ΟΙ ΕΧΘΡΟΙ

ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ