ianos.gr

Μια αποκαλυπτική συνέντευξη του Περικλή Σφυρίδη στον Ηλία Γκρη για τη ζωή του, το έργο του και τη Θεσσαλονίκη.

ΣΩΜΑ ΤΗΣ ΗΔΟΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΔΥΝΗΣ

ΕΝΑΣ ΕΛΛΗΝΑΣ Ο ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ

ΤΑΣΟΣ ΚΟΡΦΗΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ

Ο ίδιος ο Πέτρος Χάρης αναδημοσιεύει το δοκίμιό του Κρίσιμη ώρα, το πρώτο από τα πέντε δοκίμια συνολικής έκδοσης του 1944. Στην επανέκδοση αυτή περιλαμβάνονται και δύο συνοδευτικά κείμενα του Άγγελου Σικελιανού.

Η πρώτη μορφή της Ελληνικής βιβλιογραφίας του μεγάλου Αμερικάνου ποιητή Ezra Pound (1885-1972), δημοσιεύθηκε στο τεύχος 1309/15-1-1982 της "Νέας Εστίας". Το κείμενο εκείνο περιείχε 82 λήμματα που εκάλυπταν την περίοδο 1935-1981. Η συγκέντρωσή τους άρχισε στα Σφακιά Κρήτης το 1970, όπου τότε υπηρετούσα ως Ειρηνοδίκης, και τελείωσε στην Αθήνα στις 4-9-1981.Στη συνέχεια, στο τεύχος 9 (Σεπτέμβριος 1981) της "Διαγωνίου" δημοσίευσα μια πληρέστερη μορφή της βιβλιογραφίας η οποία περιείχε 150 λήμματα και εκάλυπτε την περίοδο 1935-1982. Το τεύχος αυτό, παρά την παραπάνω χρονολόγησή του, κυκλοφόρησε στο τέλος Μαρτίου 1982.Στη συμπλήρωση της μορφής εκείνης συνέβαλαν με πολύ ζήλο υποδεικνύοντας αθησαύριστα λήμματα, και οι ποιητές-μελετητές του Πάουντ: Όλγα Βότση, Δημ. Δασκαλόπουλος, Κλείτος Κύρου και Τάσος Κόρφης, τους οποίους ευχαριστώ και από τη θέση αυτή. Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλω στον ποιητή και εκδότη της "Διαγωνίου" Ντίνο Χριστιανόπουλο για τις φροντίδες του και την επιμονή του να παρουσιαστεί το βιβλιογραφικό εκείνο δοκίμιο με κάθε δυνατή φιλολογική και τυπογραφική πληρότητα.

Η έκδοση περιλαμβάνει 36 ανέκδοτα γράμματα του Αλέξανδρου Πάλλη τα οποία προστέθηκαν στα υπόλοιπα 322 ήδη δημοσιευμένα γράμματα του. Τα γράμματα βρέθηκαν στα χαρτιά του Α.Α. Πάλλη του μικρότερου από τα πέντε παιδιά του Αλέξανδρου Πάλλη. Περιλαμβάνονται σε ένα τετράδιο με αντίγραφα επιστολών του γραμμένα από τον ίδιο.

ΕΦΗΜΕΡΟΝ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΝ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ

Το παρόν αποτελεί ανάτυπο του άρθρου του Π. Χριστοδούλου από το περιοδικό ΕΝΔΟΧΩΡΑ. Περιγράφει την εποποιία 1940-1941 μέσα από τη λογοτεχνία.

Το κείμενο αυτό εκφωνήθηκε από τον Ε. Κακναβάτο στην παρουσίαση του Μεγάλου Ανατολικού στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούντα στις 19 Δεκεμβρίου 1990, μαζί με τις ομιλίες του Διονύση Καψάλη και του Γιώργη Γιατρομανωλάκη.

Μελέτες, ποιήµατα, εικόνες, καταγραφές µνήµης, παραφράσεις και νέες µεταφράσεις είναι µερικά από τα περιεχόµενα του βιβλίου αυτού που επανεκδίδεται από τις Eκδόσεις Πατάκη. Ο τρίτος κύκλος του αρχείου που σχηµάτιζε ο συγγραφέας του από το 1971 για τον Μπόρχες µοιάζει να ολοκληρώνεται πια, εστιάζοντας τώρα στα ερµηνευτικά, κυρίως, κείµενα, που γράφτηκαν και ξαναγράφτηκαν µε διάφορες αφορµές.«Έργο ετερογενές» το χαρακτήρισε ο Νάσος Βαγενάς «γιατί ενώνει όλα σχεδόν τα λογοτεχνικά είδη, όχι µε τη συγχώνευση των ειδών σ’ ένα ενιαίο κείµενο, αλλά µε την απρόσµικτη συµπαράθεσή τους. Η λειτουργία του βιβλίου αυτού είναι πολύπλευρη: Ως φιλολογική µελέτη αποτελεί συµβολή στην µπορχεσιανή βιβλιογραφία. Ως λογοτεχνικό έργο είναι µια έξυπνη σύνθεση, µε αρκετές εκπλήξεις».

Η ΠΟΙΗΤΡΙΑ ΡΩΞΑΝΗ ΠΑΥΛΕΑ

Προτού επιχειρήσει κανείς μιαν ανάλυση του πολύμορφου ποιητικού έργου της Μελισσάνθης, είναι ίσως απαραίτητες κάποιες διευκρινίσεις.Το πρώτο που πέφτει στην αντίληψη του αναγνώστη, είναι ο ριζικά διαφορετικός τρόπος ομιλίας της "άλλοτε" και "τώρα", τόσο από πλευράς ποιητικής, όσο και από πλευράς περιεχομένου. Αυτό χωρίζει την ποίησή της σε δύο περιόδους. Η δεύτερη φαίνεται σχετικά πρόσφατη, αφού εμφανίστηκε το 1961 με τη συλλογή "Ανθρώπινο Σχήμα", ενώ προοιωνίζεται κιόλας από το 1950 στην "Εποχή του Ύπνου και της Αγρύπνιας". Στην επίφαση, η τελευταία Μελισσάνθη φαίνεται ν' αναιρεί την πρώτη, αλλά μόνο στην επίφαση. Γιατί, αν θελήσει να εμβαθύνει κανείς στην πνευματική της πορεία, θα δει ότι υπάρχει απόλυτη συνοχή και συνέπεια σ' ολόκληρο το έργο της.

Το βιβλιάριο αυτό μοιράζεται σε δύο μέρη: προβλεπόμενο το ένα· απρόβλεπτο το άλλο.- Στο πρώτο μέρος συντάσσονται έξι μελετήματα, τα δύο από τα οποία δημοσιεύονται εδώ για πρώτη φορά. Τρία από αυτά επιμένουν σε ζητήματα μεθόδου, σκηνοθεσίας και ιδεολογίας στην ποίηση του Γιάννη Ρίτσου, ενώ τα άλλα δύο προσηλώνονται σε επώνυμες αρχαιόμυθες συνθέσεις του: στον "Φιλοκτήτη" και στον "Τειρεσία". Μεσολαβούν τα "Μικρά ομηρικά": παραβατικά, μικρής έκτασης ποιήματα, που υπερασπίζονται ευάλωτες μορφές και πράξεις των ομηρικών επών και του επικού κύκλου.- Το απρόβλεπτο Επίμετρο ανακαλεί (αποσπασματικά) την προδρομική εκείνη "Πολυκριτική" για τον Γιάννη Ρίτσο, δημοσιευμένη στο πρώτο τεύχος του περιοδικού "η Συνέχεια" (1973), στην οποία περιλαμβάνονται και δύο πρωτότυπα αυτοσχόλια του ποιητή, που αφορούν ειδικότερα στις συλλογές "Καθρέφτης" και "Θεωρείο", και ομολογούν απερίφραστα την ειρωνική μετατροπή κάποτε του τραγικού στοιχείου σε "γελοιογραφικό παράδοξο", προκειμένου να ανακουφιστούν από το αντικειμενικό βάρος τους ο πόνος και ο φόβος των ανθρώπων στις μέρες μας.

Κ Π ΚΑΒΑΦΗΣ ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ (ΕΚΔΟΣΗ ΤΣΕΠΗΣ)

Με αφορμή μία απόπειρα ερμηνείας του ατελούς καβαφικού ποιήματος "Ο αυτοκράτωρ Κόνων", ο συγγραφέας της μελέτης κάνει μία ευρεία ανασκόπηση της σχέσης μεταξύ Κ. Π. Καβάφη και Κωστή Παλαμά και επιχειρεί να συνδέσει το συγκεκριμένο ποίημα, που γράφτηκε τον Μάρτιο του 1926, με γεγονότα που συνέβησαν την ίδια περίοδο στην Αλεξάνδρεια.

H σειρά επιγράφεται «Γραφή και Ανάγνωση», δηλώνοντας προγραμματική επιμονή σ’ αυτό το ζεύγος, που ζευγαρώνει τον ποιητή με τον αναγνώστη, κάτω από τη στέγη της διάχυτης ποίησης, που ευτυχώς δεν είναι προνόμιο κανενός. Αδήλωτη ωστόσο παραμένει μια άλλη σύζευξη, που συνέχει λίγο πολύ όλα τα μελετήματα: η αμοιβαιότητα προφορικού και γραπτού λόγου, η οποία έτσι κι αλλιώς υπόκειται σε κάθε καλό ποίημα. Αντίστοιχα, τα περισσότερα μελετήματα έχουν την αρχική αφορμή τους στην προφορική διδασκαλία, όπου ο δάσκαλος και ο μαθητής εναλλάσσουν συνεχώς τον λόγο και τον ρόλο τους.Tο έκτο βιβλιάριο της σειράς προέκυψε εξαρχής δίδυμο. Όχι βέβαια για να υποτιμηθεί η αξ των δύο ποιητών, σε σύγκριση με τους άλλους πέντε, στους οποίους αναλογεί ακέραιο μερίδιο στον καθένα. Mάλλον, γιατί η μέθοδος της σύζευξης ταιριάζει περισσότερο στους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, όπου, για λόγους ιστορικής συγκυρίας, υπήρξε συχνότερη και εντονότερη η βιοτική και ποιητική φιλότητα.

Ο συγγραφέας ορμώμενος από τη μεγάλη αγάπη που τρέφει για τονποιητή και θεωρώντας το έργο του πολύτιμο εθνικά καιθρησκευτικά, καταθέτει την προσωπική του μαρτυρία πάνω στο θέματης θρηκευτικότητας στο σολωμικό έργο.

Υπερρεαλιστικές συνιστώσες στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτηκαι η επιρροή του από τον Paul Eluard

Η Τέταρτη Διάσταση είναι το σημαντικότερο έργο του Γιάννη Ρίτσουκαι ένα από τα κορυφαία της νεοελληνικής ποίησης. Ο ίδιος οΡίτσος θεωρούσε την Τέταρτη Διάσταση ως "μια σύνοψη όλων τωνάλλων βιβλίων" του. Στην παρούσα μελέτη, ένας νεότερος ποιητής,ο Βαγγέλης Κάσσος, μέσα από την ανάγνωση της Τέταρτης Διάστασης, επιχειρεί μια προσέγγιση της "ποιητικής ιδεολογίας" του ΓιάννηΡίτσου.

Στην ισπανική γλώσσα, η λέξη romacero σημαίνει τη συλλογήαφηγηματικών ασμάτων μυθιστορηματικού, ιπποτικού καιεπικολυρικού χαρακτήρα, με ακαθόριστο αριθμό στίχων ή συλλαβώνανά στίχο και με παρηχητική ομοιοκαταληξία, τα οποία ονομάζονταιromaces. Στην ελληνική γλώσσα, αυτό το λογοτεχνικό είδοςονομάζεται ρομάντζα. Για τούτη τη μελέτη, όμως, επέλεξα τηνονομασία "επύλλιο",δηλαδή μικρό έπος.

"Προλαμβάνοντας την εμφάνιση του μινιμαλισμού στη μουσική, αλλά και την πραξικοπηματική ανάρρηση της λογοτεχνικής θεωρίας στο θρόνο του αυτόνομου λόγου, οι συγγραφείς του OuLiPo τίμησαν μέχρις αποθεώσεως την αφοριστική άποψη του Μπόρχες κατά την οποία όλα έχουν ειπωθεί, κι εμείς δεν κάνουμε τίποτ' άλλο απ' το να τα επαναλαμβάνουμε, με παραλλαγές. Αυτή ακριβώς η μαγική λέξη ("παραλλαγές") δίνει το στίγμα της ουλιπιανής θεώρησης της λογοτεχνίας ως "μετα-λόγου", εξηγεί ως έναν μεγάλο βαθμό τη θαυμαστή εντέλεια του μπορχεσιανού σύμπαντος και μας επιτρέπει να φτάσουμε στα όρια της παραδοξολογίας, συμπεραίνοντας ότι κάθε ανάγνωση ενός λογοτεχνικού έργου (ακόμα και η επανανάγνωσή του απ' τον ίδιο τον συγγραφέα του) δεν είναι παρά μια παραλλαγή του."Λόγος που εκφωνήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 2021, μετά την αναγόρευση του Αχιλλέα Κυριακίδη σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Με τον ίδιο τρόπο που πλένουμε το κορμί μας, θα έπρεπε να πλένουμε και το πεπρωμένο μας, να αλλάζουμε ζωή, όπως αλλάζουμε ρούχα, όχι για λόγους επιβίωσης, όπως κάνουμε όταν τρώμε ή κοιμόμαστε, μα με εκείνο το σεβασμό που έχουμε σαν τρίτοι απέναντι στον εαυτό μας" (Φ. ΠΕΣΣΟΑ)<br><br>Η πρώτη επαφή μου με τον "Φύλακα των Κοπαδιών" του Φερνάντο Πεσσόα υπήρξε αποκαλυπτική. Όπως και με άλλους μεγάλους και αγαπημένους, αισθάνθηκα ότι πρέπει να του πιστώσω κι άλλο χρόνο. Έτσι προέκυψε η δεύτερη επικοινωνία μου με αυτόν τον ύμνο στη Φύση, την άνοιξη του 2009. Αυτή η δεύτερη ανάγνωση αποδείχτηκε συγκλονιστική και γόνιμη, και έτσι γεννήθηκε αυτή η συνομιλία σαν κραυγή αγωνίας για όλα εκείνα που, επαναπροσδιορίζοντας το μέτρο της ζωής μας, οφείλουμε να κάνουμε, έστω και στο και πέντε, χωρίς καμία άλλη αργοπορία για τον πλανήτη που μας φιλοξενεί, βλέποντας τους εαυτούς μας όχι ως το όλον του σύμπαντος, αλλά ως μέρος του.

« Λίγα χρόνια προ του πολέμου βρισκόμουν για δεύτερη φορά στην Βοημία. Από εικοσιπέντε ετών νέος, είμουν ένθερμος θαυμαστής του μεγάλου Βενετσιάνου εραστού και τυχοδιώκτου, του οποίου η ζωή υπήρξε μια συνεχής στύση παντοτινά σπαργώσα – βάθρον - κολόνα εσαεί στητή, επι της οποίας έπαιζε τον θεσπέσιον αυλόν του, ντυμένος με ρούχα του 18ου ο υπέρτατος Έλληνας θεός, ο Παντοκράτωρ Παν. Ο σκοπός του ταξειδιού μου ήτο η προσωρινή υπεξαίρεση ωρισμένων άγνωστων χειρογράφων του μεγάλου Βενετσιάνου, που εφύλασσε εις τον παλαιόν του Πύργον ο βιβλιόφιλος και ντιλετάντες των γραμμάτων και τεχνών της Πράγας Συλβέστρος Μοράβικ, γνωστός εις όλην την Κεντρικήν Ευρώπην δια την θαυμαστή του βιβλιοθήκη καθώς και δια την μοναδική του συλλογή διαφόρων αυτογράφων επιφανών ανδρών. [...]» Το σχέδιόν μου ήτο απλούν αλλά προσεκτικά κατεστρωμένο, και μπορώ να πω ότι τόσον στην σύλληψι όσο και στην εκτέλεσι υπήρξε Καζανόβιον. Κατά την πρώτη μου διαμονήν είχα προσέξει ότι η νεαρά υπηρέτρια που μου έφερνε το τσάι ή τα αναψυκτικά ενώ εδιάβαζα εις την βιβλιοθήκην του Πύργου ήτο ωραία και, από τον τρόπο που αντέδρα εις τα έρωτικά μου βλέμματα κατάλαβα καλά ότι παρά την ντροπαλοσύνη της, που ήτο μεγάλη και γνησία, η διάθεσίς της ανταπεκρίνετο στην ιδική μου. Απεφάσισα λοιπόν να κατακτήσω την Μαρούλκα, και, συνδυάζων το τερπνόν μετά του σκοπίμου, να την χρησιμοποιήσω για να υπεξαιρέσω δι’ αυτής προσωρινώς τα πολυπόθητα χειρόγραφα. […] »

Το κείμενο αυτό διαβάστηκε ως ομιλία στη Μακεδονική Καλλιτεχνική Εταιρεία «Η Τέχνη» της Θεσσαλονίκης στις 29 Μαρτίου 1967. Περιλαμβάνεται στο βιβλίο Ζήσιμος Λορεντζάτος, Μελέτες, τόμ. 2ος, Δόμος, 1999.

Ἕνας στῖχος τοῦ Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη ἦταν ἀρκετός νομίζω γιά νά περιλάβῃ πολλές ἀπό τίς συζητήσεις πού ὁ συγγραφεύς ἔχει κάνει μέ διάφορους νεκρούς χρησιμοποιώντας μία ὄχι καί πολύ συνηθισμένη τεχνική στή λογοτεχνία. Τήν τεχνική τῆς ἀναστάσεως. Βέβαια ὅλες οἱ συζητήσεις δέν εἶναι καθόλου προσβλητικές γιά τούς νεκρούς. Ἀντιθέτως ἀποπνέουν σεβασμό καί ἐκτίμηση. Πιθανόν ν’ ἀκολουθήσουν καί ἄλλες ἀφοῦ ὁ συγγραφεύς συνεχίζει νά ἔχει ἀνάγκη ἀπό τή συντροφιά καί τόν λόγο ἀναστημάτων πού ἔχουν ἐπηρεάσει τή ζωή του καί πού δέν εἶχε τύχει νά συναντήσῃ ὅσο ζοῦσαν.

Με τον τίτλο "Outre tombe" (Πέραν του τάφου) ο Γιώργος Βέλτσος αποφάσισε να δημοσιεύσει την "αλληλογραφία" που κράτησε με τον Γιώργο Χειμωνά τα 20 χρόνια της φιλίας τους. Πρόκειται για κείμενα που έγραψε ο ένας για τον άλλο, ο ένας στη θέση του άλλου, όπως στις διασταυρούμενες αφιερώσεις τους: Στον Γιώργο, ο Γιώργος με αγάπη - Στον Γιώργο, ο Γιώργος με αγάπη. Στο μεταξύ, ο τάφος ανάμεσά τους επαλήθευσε εκείνο το: "πάντοτε ο ένας φεύγει πριν τον άλλον". Το βιβλίο αυτό είναι η μαρτυρία μιας φιλίας ως "δυνατότητας επιβίωσης". Ο αναγνώστης θα κρίνει εάν η επιβίωση -"το άλλο όνομα του πένθους"- του ενός μπορεί να αποτελέσει το πρόσχημα γι’ αυτήν τη δημοσίευση.

Η ιστορία ενός έρωτα που κρατάει σαράντα πέντε χρόνια με αμείωτη ένταση και καθημερινό πάθος.

Τι καλύτερο να ζητήσει κάποιος λάτρης του είδους από μια προσέγγιση στο αστυνομικό μυθιστόρημα που την επιχειρεί κάποιος που το γνωρίζει από τα μέσα. Η Π. Ντ. Τζέιμς δεν διστάζει να εκφράσει τις απόψεις της:«Είναι πασιφανές ότι εκδότες και αναγνώστες εξακολουθούν να αναζητούν μυθιστορήματα μυστηρίου τα οποία να προσφέρουν την αναμενόμενη ικανοποίηση μιας πλοκής που πείθει, αλλά τα οποία να μπορούν δικαίως να τα απολαμβάνουν ως σοβαρά μυθιστορήματα». Και ακόμα:«Η ποικιλία και η ποιότητα των αστυνομικών μυθιστορημάτων που παράγονται σήμερα, τόσο από καθιερωμένους συγγραφείς όσο και από νεοεισερχόμενους, θα βεβαιώσουν ότι το μέλλον του είδους βρίσκεται σε καλά χέρια».Πρόκειται για συμπεράσματα στα οποία καταλήγει μια σπεσιαλίστα του είδους, αφού πρώτα περιπλανιέται στην ενδοχώρα της αστυνομικής λογοτεχνίας. Δεν είναι, λοιπόν, να απορεί κανείς που αυτό το βιβλίο χαρακτηρίστηκε από την κριτική ως «Ένα αριστούργημα πάνω στα βρετανικά μυστήρια...» με την επισήμανση: «Δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς έναν καλύτερο οδηγό»..

[...]Η μελέτη αυτή δεν είναι αξιολόγηση του έργου της Βότση. Έχουν γραφεί κατά καιρούς πολλά κριτικά σημειώματα στο καθημερινό και περιοδικό τύπο, άρθρα σε βιβλία κριτικά, σε εγκυκλοπαίδειες, από τους αξιότερους κριτικούς μας, τους λογοτέχνες μας, τους κορυφαίους των γραμμάτων μας. Όλα εύστοχα και βαθυστόχαστα, υμνητικά του έργου της Βότση. Την κατατάσσουν στην εντελώς πρώτη σειρά των ποιητών μας. Όμως μια γενική θεώρηση του έργου αυτού δεν έχει ακόμα παρουσιασθεί. Και θα ήταν δύσκολο να κλείσει κανείς σε μια μελέτη ένα τόσο θαυμαστά ενιαίο έργο, που όμως απλώνεται σε όλα τα μεγάλα θέματα της ζωής και έχει τον απόηχο της αιωνιότητας.Ούτε η δική μου θεώρηση είναι γενική, παρά μόνο από μια σκοπιά. Βλέπω στο έργο της Βότση τη θρησκευτική ιδέα που το διατρέχει. Και βέβαια εκτείνομαι κι εγώ σε πολλά επί μέρους θέματα, γιατί και η ιδέα αυτή διαπερνά κάθε τι αισθητό και υπεραισθητό. Η εργασία αυτή δεν αποτελεί παρά μια σε πλάτος περιγραφή των πνευματικών-θρησκευτικών στοιχείων που θεμελιώνουν την έμπνευση της ποιήτριας. Μια σε βάθος ανίχνευση της ουσίας του όλου έργου της προκαλεί μια άλλη φιλοδοξία μου, γιατί καταλαβαίνω ότι όσο κι αν ασχοληθώ μ' αυτό, πάντα θα βρίσκω ενδιαφέρον και πάντα θα νιώθω μια χαρά.[...]

ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ Ο ΟΡΦΙΚΟΣ

Πρόκειται για δύο επιστολές που έστειλε ο Μέμος Μακρής στην Τατιάνα Γκρίτση Μιλλιέξ το 1947 οι οποίες παρουσιάζουν πολλαπλό ενδιαφέρον. Μέσα από αυτές αποκαλύπτονται πτυχές της προσωπικότητας του μεγάλου γλύπτη. Η ευαισθησία του, το διακριτικό χιούμορ, η δεκτικότητα στο καινούργιο, η αγάπη για τον πηλό, οι ανησυχίες του όχι μόνον για το προσωπικό καλλιτεχνικό του μέλλον, αλλά και για αυτό της πατρίδας. Παράλληλα, μέσα από τις επιστολές παρουσιάζεται η ζωή και το έργο του Roger και της Τατιάνας Μιλλιέξ. Διαγράφεται υπαινικτικά η δράση τους στα χρόνια της γερμανικής κατοχής αλλά και μετά από αυτήν. Ταυτόχρονα, τα γράμματα του Μέμου Μακρή αποτελούν μαρτυρία μιας εποχής κρίσιμης για την Ελλάδα. Με τα μάτια του καλλιτέχνη παρουσιάζεται η πνευματική και καλλιτεχνική ζωή της Γαλλίας και σκιαγραφείται η μεταπολεμική ατμόσφαιρα στην Γερμανία και την τοτινή Τσεχοσλοβακία. Το βιβλίο, εκτός από τα γράμματα, περιλαμβάνει 18 φωτογραφίες που συμπληρώνουν την γοητευτική ατμόσφαιρα των επιστολών, σύντομο βιογραφικό του Μέμου Μακρή και της Τατιάνας Γκρίτση Μιλλιέξ και πρόλογο και σημειώσεις της επιμελήτριας για κάθε επιστολή.

Ο ΣΕΦΕΡΗΣ ΚΑΙ Η ΚΥΠΡΟΣ

ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ